Roedd y Wal Goch, sef yr enw a roddwyd ar y fyddin luosog o gefnogwyr Cymru yn eu crysau replica, deuddegfed dyn eu tîm allan yn Ffrainc, yn creu argraff ar bawb wrth iddyn nhw brofi haf gorau’u bywydau. A thra bo’r tîm pêl-droed yn saethu fel seren lachar ar hyd y llwybr i gêm gynderfynol Ewro 2016, cafodd y cefnogwyr eu gwobrwyo am eu holl entente cordiale â gwobr arbennig oddi wrth UEFA.

Twitter URL

Bu’n ffordd hir, anodd a hesb i chwaraewyr, cefnogwyr a Chymdeithas Bêl-droed Cymru. Doedden nhw ddim wedi llwyddo i gyrraedd twrnamaint rhyngwladol mawr ers 1958 – a cholli o drwch blewyn sawl gwaith yn y blynyddoedd rhwng hynny a 2016 wedi creu digalondid di-ben-draw i bawb oedd yn gysylltiedig â’r gêm.

Dyna pam fod Ffrainc yn gymaint o freuddwyd i gefnogwyr oedd wedi disgwyl am flynyddoedd am yr eiliad hon.

Ond roedd llwyddiant Ewro 2016 wedi bod yn ffrwtian yn y crochan ers blynyddoedd, yn seiliedig ar slogan oedd wedi deffro’r tîm rhyngwladol – ‘Gorau Chwarae, Cyd Chwarae / Together Stronger’, y sail yr adeiladwyd y Wal Goch arno.

Roedd gwaith wedi dechrau y tu ôl i’r llenni i Gymdeithas Bêl-droed Cymru sawl blwyddyn ynghynt wrth iddyn nhw chwilio am weledigaeth ac arwyddair a fyddai’n cynrychioli’r hunanhyder cynyddol oedd yn dechrau cyniwair ym mhêl-droed Cymru, ac yn ysbrydoli’r cefnogwyr a’r chwaraewyr. Eu slogan gwreiddiol oedd ‘Amser Credu / Time to Believe’, ond pan gollodd tîm Cymru i Serbia o 6-1 ym mis Medi 2012 mewn gêm ragbrofol ar gyfer Cwpan y Byd 2014, rhoddwyd hwnnw o’r neilltu.

Roedd yr hyn roedden nhw wedi bod yn chwilio amdano wedi bod o flaen eu llygaid drwy’r amser ar grysau’r chwaraewyr. Bathodyn Cymru, gyda’r arwyddair ‘Gorau Chwarae Cyd Chwarae’ arweiniodd at ‘Gyda’n Gilydd yn Gryfach / Together Stronger’. Pawb yn cyd-dynnu – swyddogion, chwaraewyr, cefnogwyr – a arweiniodd at ailddeffroad anhygoel i bêl-droed Cymru a llwyddiant gefn wrth gefn i gyrraedd Pencampwriaethau Ewrop.

Ymdeimlad ‘Gyda’n Gilydd yn Gryfach / Together Stronger’ newidiodd ddelwedd gyhoeddus y gêm, gan arwain at hunanhyder diwylliannol newydd. Ond blociau adeiladu’r Wal Goch, a osodwyd gan Gymdeithas Bêl-droed Cymru a’r tîm diwrnod-gêm y tu ôl i’r llenni, a drawsnewidiodd y profiad i gefnogwyr oedd yn frwd i flasu esblygiad trawiadol y gêm yng Nghymru.

The Wales National football team crest with its motto ‘Gorau Cwarae Cyd Chwarae’ in the windows of Cardiff City Stadium
Wales football fans in the stands at Cardiff City Stadium with the 'Together. Stronger' banner .

Yn ei dro, bu i chwyldro dan arweiniad cefnogwyr – cymysgedd pwerus o hunanhyder newydd, balchder ac angerdd, law yn llaw â hunaniaeth ddiwylliannol gref – drawsnewid sylfaen y cefnogwyr. Dyma Glwb Cymru – cynhwysol, dwyieithog, cosmopolitaidd a rhyngwladol ei olwg.

Mae’r ddegawd ddiwethaf wedi gweld trawsnewidiad syfrdanol ym myd pêl-droed rhyngwladol Cymru – ar y cae ac oddi arno. Bydd llwyddiant yn magu llwyddiant, gan ddenu cefnogwyr, ond mae profiad y cefnogwr ar ddiwrnod gêm yn Stadiwm Dinas Caerdydd yn ffactor allweddol mewn ennyn teyrngarwch, gan danlinellu ethos ‘Gorau Chwarae Cyd Chwarae’, sy’n rhan mor bwysig o DNA cefnogwr Cymru.

Un o’r pethau cyntaf roedd Cymdeithas Bêl-droed Cymru eisiau’i gael yn iawn oedd canu’r anthem genedlaethol cyn gemau. Ond nid tasg syml mo hynny, a threuliodd y Gymdeithas a’r tîm diwrnod-gêm flynyddoedd lawer yn ceisio perffeithio’r ennyd allweddol hon.

Rhoddwyd cynnig ar ddod â chantorion i mewn i berfformio’r anthem cyn gemau, defnyddio traciau cefndirol wedi’u recordio, rhoi’r geiriau ar sgrin fawr ac mewn rhaglenni er budd cefnogwyr, a bu pob un o’r rhain yn llwyddiant i ryw raddau, ond y brif broblem oedd bod y dorf yn methu â chadw’r un curiad â’r anthem.

Mewn eiliad o ysbrydoliaeth, sylweddolodd y Gymdeithas a’r tîm diwrnod-gêm nad y canu oedd y broblem, ond y gerddoriaeth ei hun. O ganlyniad, aethant ati i dynnu’r rhan fwyaf o’r anthem allan o’r broblem, gan chwarae’r tri bar cyntaf i roi cychwyn i’r cefnogwyr, ac wedyn ymddiried yn y Wal Goch i fwrw iddi wedyn.

Roedd yn syniad penigamp. Bellach, dyma’r paratoad perffaith cyn y gêm i godi blew eich gwar, yr anthem gyffrous yn cael ei chanu â brwdfrydedd a balchder gan leng cytûn y Wal Goch.

Mae cerddoriaeth yn rhan enfawr a phwysig o brofiad diwrnod gêm, o lwyfan Ysbryd ’58 (a enwyd ar ôl y cwmni dillad sy’n gyfystyr â’r hetiau bwced nodweddiadol a fabwysiadwyd gan gefnogwyr Cymru), sydd wedi gweld goreuon doniau Cymru’n perfformio islaw Eisteddle Treganna o flaen cefnogwyr brwdfrydig dros ben, i geidwaid calonnau cefnogwyr Cymru – The Barry Horns. Mae’r band pres hoff wedi dod yn drac sain i’r genhedlaeth euraid newydd hon, yn drefnwyr rhestr gerddoriaeth mor glodforus ac amrywiol, nad yw’n perthyn o gwbl nac yn deg ei gymharu â dyddiau hesb y degawdau diweddar yna.

Cafodd y band, a ffurfiodd yn 2011, pan chwaraeon nhw y tu allan i Stadiwm y Mileniwm cyn i Gymru chwarae yn erbyn Lloegr mewn gêm ragbrofol ar gyfer Cwpan y Byd, a’u henwi ar ôl cyn-gapten Cymru Barry Horne, eu mabwysiadu ar fyrder gan Gymdeithas Bêl-droed Cymru i ddarparu cyfeiliant cyffrous i siantiau unigryw’r cefnogwyr sydd bellach yn atseinio o gwmpas Stadiwm Dinas Caerdydd. Bu’u dehongliad o’r newydd o ganeuon poblogaidd ddoe yn gyfeiliant cyffrous ac addas i ragoriaeth ar y cae. Gweler ‘Ain’t Nobody’ gan Chaka Khan (Joe Ledley), ‘Push It’ gan Salt n Pepa (Hal Robson Kanu), ‘Give It Up’ gan KC and the Sunshine Band (Gareth Bale nawr Kieffer Moore), ‘No Limits’ gan 2 Unlimited (Ashley a Jonny Williams nawr Neco a Jonny), ‘Gimme Hope Joanna’ gan Eddy Grant (Joe Allen), i enwi ambell un. Pan gyfrwch chi alawon thema’r Wal Goch, ‘Don’t Take Me Home’ a ‘Zombie Nation’, dyna dipyn o repertoire!

Un o agweddau mwyaf boddhaus y profiad o fod yn ddilynwr fu cymaint o ganeuon Cymraeg sydd bellach yn cael eu canu yn y stadiwm, a’r cefnogwyr yn cofleidio balchder cenedlaethol a hunaniaeth ddiwylliannol. 'Mae tîm pêl-droed Cymru yn ffordd i mewn i ddysgu am hanes a diwylliant Cymru,' meddai Fez. 'Dyna sut y dois i ato fe. Bod o gwmpas pobl sydd ar dân dros dîm pêl-droed Cymru, sydd yn sefydliad annibynnol, ddim yn atebol i neb. Yr anrhydedd fwyaf oll yw cael chwarae dros Gymru. Nid chwarae i’r Llewod Prydeinig neu Team GB, ond chwarae i Gymru. A dwi’n dwlu ar hynny, mae pawb ohonon ni’n caru hynny.'

Wales fans during the international challenge match, Wales v Albania at the Cardiff City Stadium, Cardiff.
Wales fans during the match enjoying being at the Cardiff City Stadium

Dyna deimlad a rennir gan y cyhoeddwr yn y stadiwm ar ddiwrnodau’r gemau, Rhydian Bowen-Phillips. “Dwi’n caru’r Wal Goch – gall unrhyw un a phawb fod yn rhan ohoni,” meddai. “Rydyn ni’n llysgenhadon balch dros y genedl bêl-droed annibynnol hon ac roedd hi’n gwbl addas ein bod wedi cael y wobr arbennig yna nôl yn 2016. Y peth sy’n arbennig yw hyn: waeth pa mor fawr neu fach yw’r dorf, y Wal Goch yw hi bob tro. Roedd Albania y noson o’r blaen yn teimlo fel ailosod y sylfeini gyda phrin ychydig filoedd, ond nhw oedd y Wal Goch. Mae’r cyswllt rhwng y tîm a’r cefnogwyr yn arbennig. Mae Chris Gunter fel ein cynrychiolydd ni yn y tîm.”

O ran dod â’r Gymraeg i amlygrwydd mewn gemau, a gynrychiolir ym mrandio’r tîm a’r cynnydd mewn caneuon Cymraeg a genir mewn gemau, mae Rhydian yn dweud bod yn rhaid talu teyrnged i Gymdeithas Bêl-drod Cymru. “Mae hynny am nad oes gan Gymdeithas Bêl-droed Cymru ofn pwy ydyn ni fel gwlad, beth yw ein treftadaeth ieithyddol ni, a rhoi Cymraeg heb unrhyw gywilydd a heb ymddiheuriad ar y blaen ble bynnag a phryd bynnag allan nhw, boed hynny ar y cyfryngau cymdeithasol, mewn cynadleddau i’r wasg, neu ‘Diolch’ ar grysau’r chwaraewyr. Mae hynny yn ei dro wedi cael ei fabwysiadu gan y cefnogwyr, yn yr ystyr fod ‘Calon Lân’ yn gallu cyd-fodoli’n hapus gyda ‘Zombie Nation’ yn eisteddle Treganna a bod bandiau fel Candelas yn gallu dilyn Feeder ar restr chwarae’r stadiwm. Mae popeth fydda i’n ei ddweud ar feic y stadiwm yn ddwyieithog, gyda’r Gymraeg gyntaf bob tro. Dwi wastad wedi byw bywyd dwyieithog ac mae hynny wastad wedi cael ei dderbyn yn y Wal Goch.”

Cofleidiwyd y syniadaeth lachar hon yn llwyr gan y cefnogwyr. Mae ail-ddychmygu pêl-droed Cymru fel hyn hefyd yn mynd i dalu ar ei ganfed i dîm y menywod, gobeithio, sy’n teimlo eu bod ar fin cael yr un math o wawr y mae’u cyd-chwaraewyr gwrywaidd eisoes wedi’i brofi. Mae’r sylfeini wedi’u gosod, fel yr oeddent ar gyfer tîm y dynion yn 2014. Mae gyda chi rai chwaraewyr gwych, carfan dda, mae yna agosatrwydd, ond dydyn nhw ddim wedi llwyddo i groesi’r llinell i ennill lle eto.

Ond gyda’r newidiadau a wnaed gan Gymdeithas Bêl-droed Cymru, a rheolwr newydd, mae’r bobl sy’n deall sut mae adeiladu timau sy’n ennill yn cydnabod y gall hwn fod yn dîm benywaidd llwyddiannus iawn – un a gofleidiwyd yn llawn gan y Wal Goch.

Straeon cysylltiedig