Y pethau sylfaenol:

  • Poblogaeth: 3.1 miliwn. 4.8% o boblogaeth y DU.
  • Lleoliad: Mae Cymru ar ynys Prydain Fawr, i’r gorllewin o Loegr.
  • Maint: Mae Cymru’n gorchuddio ardal 20,800 cilometr sgwâr.
  • Cylchfa Amser: GMT
  • Arian Cyfred: Punt Sterling
  • Diwrnod Cenedlaethol: Dydd Gŵyl Dewi, 1 Mawrth
  • Symbolau cenedlaethol: Mae’r ddraig, cenhinen Pedr a chenhinen yn dri ymysg nifer o symbolau cenedlaethol.
  • Anthem Genedlaethol: Hen Wlad fy Nhadau (Land of my Fathers)
  • Llywodraeth: Llywodraeth Ddatganoledig gyda Phrif Weinidog, Cabinet a Chynulliad etholedig sy’n cyfarfod yn adeilad y Senedd ym Mae Caerdydd.
  • Iaith: Cymraeg a Saesneg – gwlad ddwyieithog yw Cymru.
  • Dinasoedd: Mae yna chwe dinas yng Nghymru. Caerdydd yw prifddinas Cymru gyda phoblogaeth o ryw 363,000. I’r dwyrain mae Casnewydd ac mae Abertawe i’r gorllewin. Mae Bangor - ar Y Fenai - yn edrych dros Ynys Môn yng ngogledd orllewin Cymru. Mae Tyddewi yn Sir Benfro, dinas leiaf y DU, gyda llai na 2,000 o breswylwyr. Ar 14 Mawrth 2012 fe ddyfarnwyd statws dinas ar Lanelwy yng ngogledd ddwyrain Cymru, fel rhan o ddathliadau Jiwbilî Diemwnt y Frenhines.
Exterior shot of the Senedd building in Cardiff Bay South Wales
Adeilad y Senedd, Bae Caerdydd

Daearyddiaeth a Hinsawdd:

  • Mynydd uchaf: Yr Wyddfa (Snowdon), Parc Cenedlaethol Eryri, 1085m.
  • Llyn naturiol mwyaf: Llyn Tegid, 6km o hyd.
  • Enw lle hiraf: Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwll-llantysiliogogogoch yw’r enw llawn, sy’n golygu Eglwys y Santes Fair ym mhant y cyll gwyn ger trobwll cyflym ac Eglwys Sant Tysilio ger ogof goch – fe’i cwtogir yn am li Llanfair PG.
  • Parciau Cenedlaethol: Mae gan Gymru dri Pharc Cenedlaethol sy’n gorchuddio 20% o ehangdir y wlad, a phum Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol.
  • Hinsawdd: Mwyn a chyfnewidiol yw tywydd Cymru – gyda thymereddau cyfartalog o ryw 20°C (68°F) yn yr haf, a 6°C (43°F) ar dir isel yn ystod y gaeaf.
Walker looking towards snow-covered summit of Snowdon (Yr Wyddfa) from Llyn Llydaw lake, Snowdonia
Pen Yr Wyddfa dan eira

Trafnidiaeth a Theithio:

  • Mae Cymru wedi’i chysylltu’n dda â gweddill y DU, Iwerddon a thir mawr Ewrop drwy ffyrdd, rheilffyrdd, môr ac awyr.
  • Dim ond tua dwy awr o Lundain ar y trên neu ar y ffordd yw Caerdydd.
Aerial view of Brecon Beacons
car driving along road in Mwnt, Ceredigion
Mae Cymru wedi’i chysylltu’n dda â gweddill y DU, drwy ffyrdd, rheilffyrdd, môr ac awyr

Addysg:

  • Mae addysg yn orfodol rhwng 5 ac 16 oed, wedi’i hariannu gan y wladwriaeth a’i chyflenwi drwy ysgolion Meithrin, Cynradd, Canol, Uwchradd, Arbennig a Chymraeg.
  • Mae dros 172,000 o ddysgwyr yn astudio yn sefydliadau addysg bellach Cymru bob blwyddyn.
  • Ceir 8 o brifysgolion yng Nghymru, a thua 25,000 o fyfyrwyr rhyngwladol o fwy na 145 o wledydd dros y byd mewn addysg uwch yng Nghymru – gan greu 19% o’r boblogaeth fyfyrwyr yn ein trefi a dinasoedd prifysgol bywiog.
  • Cynigia Prifysgolion Cymru ystod eang o ddewisiadau cyllid i gynorthwyo astudiaethau ac mae cymorth iaith Saesneg am ddim ar gael yn holl Brifysgolion Cymru.
Girl studying on a bench in Bute park, Cardiff
Two people walking and one sat on steps Bangor University 
Addysg yng Nghymru

Gwaith:

  • Mae’r wythnos waith safonol yn para 37 awr, a’r rhan fwyaf o weithwyr yn cael rhyw 5 wythnos o wyliau’r flwyddyn.
  • Mae cost rhentu swyddfa yng Nghaerdydd 50% yn is na’r gyfradd gyfartalog yn Llundain.
  • Mae diwydiannau allweddol yng Nghymru yn cynnwys Uwch Ddeunyddiau a Gweithgynhyrchu, y Diwydiannau Creadigol, Gwasanaethau Ariannol a Phroffesiynol a Fintech, Ynni a’r Amgylchedd, Bwyd a Diod, Gwyddorau Bywyd, Technoleg a Thwristiaeth.
filming of actors taking place in a television studio on a drama set
Proton Partners Newport South Wales Proton Beam Therapy
Mae Diwydiannau Creadigol a Gwyddorau Bywyd yn ddiwydiannau allweddol yng Nghymru

Yr Economi:

  • Bydd busnesau a ddaw i Gymru’n ei chael yn hawdd cyrraedd marchnad y DU, gyda’i phoblogaeth o 66 miliwn o bobl.
  • Mae Cymru’n gartref i frandiau byd-eang, fel GE ac Airbus; mae 50% o deithwyr y byd yn hedfan ar awyrennau ag adenydd a wnaed yng Nghymru, ac rydych yn debygol o ganfod lled-ddargludydd cyfansawdd a wnaed yng Nghymru yn eich ffôn clyfar.
  • Mae allforion byd-eang Cymru’n amrywio o olew puredig o Aberdaugleddau i fêl Hilltop Honey, a wneir yn y Drenewydd.
  • Mae’r Bathdy Brenhinol yn Llantrisant yn cynhyrchu pum biliwn o ddarnau arian bob blwyddyn i 60 gwlad.
  • Yr Almaen yw prif gyrchfan allforio Cymru, sy’n cymryd un rhan o bump o’r allforion.
  • Mae Cymru’n croesawu tua 10m o ymwelwyr y flwyddyn, gan gynnwys tuag 1m o ymwelwyr rhyngwladol.
  • Gwlad fechan yw Cymru, ac mae rhwydwaith llwybrau Ffordd Cymru yn cynnig digonedd o amserlenni teithio llawn i’w darganfod.
  • Bydd Canolfan Gonfensiwn Ryngwladol Cymru yn agor yng Nghasnewydd yn 2019 – gan ddarparu llwyfan i gyfarfodydd busnes, digwyddiadau a chynadleddau.
  • Mae Cymru wedi cynnal digwyddiadau byd-eang mawr gan gynnwys Cwpan Ryder 2010, Uwchgynhadledd NATO Cymru 2014, Gêm Derfynol Cynghrair Pencampwyr UEFA 2017 a Ras Cefnfor Volvo 2018. Bydd Cwpan Criced y Byd ICC yn ymweld â Gerddi Sophia yn 2019.
close inspection of a newly minted fifty pence coin at Royal Mint, Llantrisant
Cynhyrchir holl ddarnau arian y DU yn y Bathdy Brenhinol yn Llantrisant