Gwrthodais i Un Bore Mercher bedair gwaith cyn derbyn y rôl

Roeddwn i’n 38 oed pan gynigiwyd rhan Faith i mi, a doeddwn i heb siarad gair o Gymraeg ers oeddwn i’n ferch 12 mlwydd oed yn yr ysgol – a dim ond rhyw ychydig am awr yr wythnos oedd hynny. Sut ar wyneb y ddaear oeddwn i’n mynd i ddysgu wyth awr o ddrama yn Gymraeg? Arhosodd y cynhyrchydd dros nos yn fy nhŷ a pherswadiodd fi i roi cynnig ar ddarllen y sgript. Gallwn weld ei hwyneb hi’n cwympo pan ddywedais i, ‘Ydw i’n ei dal y ffordd iawn?’ Ond cymerais i’r rhan yn y diwedd.

Actress Eve Myles as Faith Howells (Keeping Faith BBC Drama) with Laugharne estuary in background.
Eve Myles yn Nhalacharn

Roedd rhaid i mi ddechrau gyda’r wyddor, yn llythrennol

Doeddwn i ddim hyd yn oed yn gwybod bod yna wyddor wahanol i’r Gymraeg. Cefais drafferth â phopeth yn ymwneud â hi. Dydych chi ddim yn arfer defnyddio cyhyrau’ch tafod felly: mae’r Gymraeg yn iaith gyhyrog iawn. Teimlais fod popeth yn anodd yn ei chylch, a dyna’r pwysau mwyaf rydw i wedi bod oddi tano yn ystod fy mywyd gwaith i gyd. Roeddem yn gwneud wyth pennod, a dim ond pedwar mis cyn dechrau ffilmio y derbyniais i’r sgriptiau. Doedd dim hudlath a dim ffordd gyflym o’i wneud. Dim ond ymarfer, ymarfer ac ymarfer.

Roeddwn i’n gwybod bod rhaid imi swnio’n argyhoeddiadol

Roedd popeth yn iawn o ran gwybod fy llinellau a’r ciwiau. Ond roedd chwarae rhywun fel Faith, sy’n siarad Cymraeg iaith gyntaf, yn golygu bod rhaid i mi swnio felly hefyd. Roedd cymaint o waith wrth wneud hynny – i wneud yn siŵr fy mod i’n rhoi’r un emosiwn i mewn i’r llinellau Cymraeg ag y gwnes i i’r rhai Saesneg. Ond yn sicr, dydw i ddim yn dweud bod rhaid i bobl eraill sy’n dysgu Cymraeg swnio’n Gymraeg. Rwy’n anghytuno’n llwyr gyda hynny. Y dysgu yw’r peth pwysicaf.

Actress Eve Myles playing Faith Howells, with boats and Laugharne in background.
Eve Myles ar leoliad yn Nhalacharn

Rhedeg oedd fy ffrind gorau pan oeddwn i’n dysgu’r llinellau

Recordiodd fy nghynhyrchydd y llinellau i gyd heb oslef. Dywedodd e’ nhw mor glir â phosibl, er mwyn imi allu clywed ynganiad y Gymraeg. Bydden i’n codi’n gynnar, yn gwisgo fy nghlustffonau ac yn mynd ar hyd llwybr Taith Taf am chwech o’r gloch y bore. Bydden i’n rhedeg am awr a hanner, yn gwrando ar y llinellau drosodd a throsodd, hyd nes ei bod hi’n amser i’r plant ddeffro. Ac yna bydden nhw’n mynd i’r ysgol a bydden i’n eistedd wrth y ford tan iddyn nhw ddod adref, dim ond yn mynd trwy fy llinellau.

Eve Myles trail running in woods in Laugharne.
Eve Myles trail running, with castle in background.
Eve yn rhedeg ar lwybrau yn Nhalacharn

Mae pobl bellach yn dechrau sgyrsiau yn y Gymraeg gyda fi

Maen nhw’n meddwl yn anochel fy mod i’n rhugl oherwydd eu bod nhw wedi gweld Un Bore Mercher, a byddan nhw’n cael clonc fach hyfryd gyda fi yn y Gymraeg. Fydden i ddim wedi gallu eu deall nhw ddwy flynedd yn ôl, ac yn sicr, bydden i ddim wedi gallu ymateb. Rwy’n gallu gwneud hynny erbyn hyn. Rwy’n gwybod dydw i ddim yn siarad pob gair yn berffaith, ond dydw i ddim yn dechrau’r sgwrs trwy ymddiheuro – ‘Sori, dydw i ddim yn siarad Cymraeg.’ Rwy’n dechrau gyda, ‘Rwy’n dal i ddysgu – byddwch yn amyneddgar.’

Group of actors on location near boats with estuary in background.
Aelodau cast eraill Un Bore Mercher

Dydw i ddim yn gwybod a ydw i’n fodel rôl, ond rwy’n gobeithio y gallaf annog pobl i ddysgu Cymraeg

Rwy’n esiampl nodweddiadol o rywun oedd yn credu nad oedd hi’n bosibl. Ac mae YN bosibl – yn bosibl iawn. Rwy’n credu ei bod hi’n bwysig bod pobl ar gael i annog pobl eraill i’w dysgu. Felly, os ydw i wedi llwyddo i ddylanwadu ar unrhyw un i ddechrau sgwrs yn y Gymraeg, hyd yn oed dim ond er mwyn dysgu sut i gyfarch pobl neu archebu rhywbeth, byddwn i’n teimlo’n ddiymhongar iawn o glywed hynny. Byddwn i’n cael fy llorio a dweud y gwir.

black and white photo of Eve Myles.
Eve Myles

Does dim pwynt poeni am gamgymeriadau

Os na fydden ni’n gwneud camgymeriadau, fydden ni ddim yn dysgu. Yr unig ffordd o ddysgu yw trwy wneud – a does dim ots faint o gamgymeriadau wnawn ni, rydym yn dathlu’n hiaith brydferth ac yn ei chadw hi’n fyw. A bydded i hynny barhau.

Dysgu Cymraeg yw’r peth mwyaf gwerth chweil rydw i wedi’i wneud erioed

Fydden i ddim yn ei newid am y byd. Rydw i’n ceisio gwneud cymaint ag y gallaf gyda’r iaith. Rwy’n gwneud fy ngorau glas i annog fy merched i’w siarad, ac rydw i bellach yn cael llawer o sgyrsiau gyda Brad [Bradley Freegard – gŵr a chyd-seren Un Bore Mercher] yn y Gymraeg. Mae wedi bod yn chwyldro i mi, ac rydw i wrth fy modd.

close up of character Evan Howells (played by Bradley Freegard, Keeping Faith TV Character).
Cyd-seren a gŵr Eve, sef Bradley Freegard, yn chwarae Evan Howells

Straeon cysylltiedig