Mae dros 135,000 o fyfyrwyr wedi cofrestru yn ein 8 prifysgol a 14 coleg a sefydliad addysg bellach. Yn eu plith ceir cynrychiolaeth o dros 170 o wledydd, a phawb wedi’u denu gan ddiwylliant o ragoriaeth mewn addysgu ac ymchwil.

Mae prifysgolion Cymru’n cynnig ystod eithriadol o arbenigeddau. Ysgol Newyddiaduraeth Prifysgol Caerdydd yw’r hynaf yn y Deyrnas Unedig, ac mae cyn-fyfyrwyr mewn ystafelloedd newyddion o Los Angeles i Sydney yn falch o ddefnyddio’r hashnod '#CardiffTrained' ar Twitter.

Ym Mhrifysgol Bangor, mae’r Ganolfan Ymchwil Dwyieithrwydd sydd mor uchel ei pharch ledled y byd yn gymydog i’r Ysgol Gwyddorau Môr, un o’r adrannau gwyddor môr mwyaf yn Ewrop.

Mae gan ddarganfyddiadau ymchwil o Gymru effaith genedlaethol, byd-eang a hyd yn oed rhyng-ofodol. Er enghraifft, mae Prifysgol Bangor wedi bod yn arloesi ym maes ymchwil i Therapi Gwybyddol Ymwybyddiaeth Ofalgar (MBCT) i drin iselder, gan arbed arian ac amser i’r Gwasanaeth Iechyd Gwladol. Ac ym Mhrifysgol Abertawe, bwriad Canolfan Wybodaeth ac Arloesi SPECIFIC yw trawsnewid adeiladau’n bwerdai bach fydd yn gallu cynhyrchu a storio’u hynni solar eu hunain, gan ryddhau unrhyw warged yn ôl i’r grid cenedlaethol.

Mae gan ddarganfyddiadau ymchwil o Gymru effaith genedlaethol, byd-eang a hyd yn oed rhyng-ofodol."

Draw ym Mhrifysgol Aberystwyth, mae Grŵp Ymchwil Roboteg Gofod Gwyddorau Cyfrifiadurol wedi bod yn helpu i chwilio am fywyd ar y blaned Mawrth. Pan fydd yr ExoMars 2020 Rover yn glanio i ddechrau archwilio’r Blaned Goch, bydd yn cynnwys technoleg a ddatblygwyd ac a raddnodwyd yng Nghymru.

Addysgu ar gyfer y 21ain ganrif

Mae ysgolion a cholegau Cymru hefyd yn derbyn her addysgu ar gyfer yr unfed ganrif ar hugain. Mae yma ryddid mawr i arloesi a bod yn wahanol. Datganolwyd polisi addysg Cymru, a Llywodraeth Cymru sy’n gyfrifol am ddeddfu yn y maes. Mae’n golygu fod system addysg Cymru’n wahanol i rai Lloegr, yr Alban a Gogledd Iwerddon.

Un gwahaniaeth mawr yw’r cyfle i siarad Cymraeg yn yr ysgol. O gylchoedd meithrin a grwpiau Ti a Fi, mae’r dull trwytho’n helpu plant bach i ddysgu’r iaith, a dysgir Cymraeg fel pwnc i bawb hyd at 16 oed. Mae nifer gynyddol o rieni’n dewis addysg cyfrwng Cymraeg i’w plant, hyd yn oed os nad ydyn nhw’n rhugl. Bellach, mae bron i chwarter o holl blant oedran cynradd Cymru’n derbyn addysg mewn ysgolion cyfrwng Cymraeg.

Close up of Welsh language signpost pointing to the attractions at The National Eisteddfod 2018
Girl studying on a bench in Bute park, Cardiff
Astudiaethau Cymraeg

Mae Cymru’n enwog am farddoniaeth a cherddoriaeth, ac mae creadigrwydd yn greiddiol i addysg. Ceir yma ddiwylliant celfyddydol ffyniannus, yn gerddorfeydd ysgol a grwpiau drama llawr gwlad i gwmnïau mawr eu bri fel Cerddorfa Ieuenctid Genedlaethol Cymru, a sefydlwyd yn 1945, y gyntaf o’i math yn y byd. Cynhelir eisteddfodau mewn ysgolion yn flynyddol, i annog plant i berfformio, boed drwy ganu, llefaru, dawnsio neu actio.

Efallai fod digon o gestyll yma yng Nghymru, ond does dim tyrrau ifori. Mae addysg yn rhywbeth i’w werthfawrogi er ei les ei hun ac er budd y gymdeithas."

Yr un yw’r hanes gyda chwaraeon. Bydd ysgolion yn annog pawb i gymryd rhan, gan feithrin rhagoriaeth pan ddaw i’r amlwg – weithiau’n rhyfeddol o lwyddiannus. Ni ellir peidio â chrybwyll Ysgol Uwchradd yr Eglwys Newydd yng Nghaerdydd, hen ysgol pêl-droediwr dewiniaidd Cymru a Real Madrid, Gareth Bale, enillydd y Tour de France, Geraint Thomas, a chyn-ghapten tîm rygbi Cymru a'r Llewod, Sam Warburton.

Gareth Bale in action Wales v Rep Ireland 
Gareth Bale ar y bêl

Mae gan Gymru dreftadaeth addysgol falch. Y geiriau a gerfiwyd ar garreg sylfaen Llyfrgell Ganolog Caerdydd yw: 'Libraries gave us power'. Dyma linell agoriadol cân y Manic Street Preachers, A Design for Life, ac mae’n adleisio’r ffaith fod addysg yn bwysig i bawb yma.

Students walking in corridor, Bangor University
Students in Bangor University Library
Prifysgol Bangor

Yn wir, i lyfrgell Sefydliad y Gweithwyr yn Nhredegar y rhoddodd neb llai nag Aneurin Bevan, tad y Gwasanaeth Iechyd Gwladol, y clod am ei addysg gynnar. A phan gynlluniwyd prifysgol ym Mangor am y tro cyntaf, codwyd yr arian yn rhyfeddol o gyflym drwy gyfraniadau gwirfoddol pobl leol, chwarelwyr a ffermwyr yn eu plith.

Efallai fod digon o gestyll yma yng Nghymru, ond does dim tyrrau ifori. Mae addysg yn rhywbeth i’w werthfawrogi er ei les ei hun ac er budd y gymdeithas.

Related stories